Σύνδεση
Αρχική
Έργο
Όραμα
Στόχοι
Οφέλη
Σε ποιους απευθύνεται
Πρόοδος έργου
Παραδοτέα
Μελλοντικά σχέδια
Δημοσιεύσεις
Λογότυπο Έργου
Συνεργάτες
Ερευνητική ομάδα
Συνεργάτες - Ερευνητές
Άλλοι συνεργάτες
Πρόσκληση σε συνεισφορά
Κύριοι Υποστηρικτές
Υποστηρικτές
Κατηγορίες Επιχορηγήσεων
Νέα
Συνδέσεις
Χάρτης Πύλης
Επικοινωνία
Τρόφιμα
Παραδοσιακές Συνταγές
Σιτηρέσιο - Γεύματα
Χώροι Παραγωγής και Διάθεσης
Τεχνικές Παραγωγής
Παραδοσιακά Σκεύη και Εργαλεία
Βιβλιογραφία
Περιήγηση σε Μουσεία Τροφίμων, Λαϊκής Τέχνης & Αγροτικής Ζωής
Διαφημίσεις Τροφίμων
Εκπαιδευτικές Εφαρμογές
Ιστορία Κυπριακών Βιομηχανιών Τροφίμων
Newsletter
λίστα
Κατάλογος ενημέρωσης
Updated list 30 09 14
Updated list 30 09 14b
DIAITOLOGOI
MASS MEDIA
LIST updated 22.1014
Συνέδριο Κυπρίων Γεύσεις
ΣΥΝΕΔΡΙΟ "ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΕΥΣΕΙΣ"
23.10.14 xls
mme2test
Schools 25 10 14
TEST3
τεστ
TEST 10 1 17
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 11 10 17
SXOLEIA MESH & TEXNIKHS
em@il
*
Αναζήτηση Τεκμηρίων
Τίτλος
πατάτες (σπαστές) αντιναχτές,οι
Μικρές διαλεχτές πατάτες που πλένονται και τηγανίζονται ακαθάριστες.
Ονομασία - Προέλευση
Λειτουργικός & Συμβολικός Ρόλος
Συμπληρωματικές Πληροφορίες & Βιβλιογραφία
Ονομασία - Προέλευση
Κυπριακή Ονομασία Τροφίμου
Ελληνική ονομασία - Περιγραφή
Πρόκειται για πατάτες ολόκληρες, τηγανισμένες σε ελαιόλαδο και ψήσιμο σε κρασί.
Γλωσσικές Παρατηρήσεις
Οι πατάτες ονομάζονται αντιναχτές λόγω του τρόπου ψησίματός τους. Κατά τη διάρκεια του ψησίματος δεν ανακατεύονταν με κουτάλα αλλά αντινάσσονταν, δηλαδή τινάζονταν, στην κατσαρόλα. Ακόμα, ονομάζονται σπαστές επειδή πριν το μαγείρεμα τις έσπαζαν, τις χτυπούσαν με πέτρα (Πετάσης 1992, 256).
Μέθοδος Εξασφάλισης
Οικιακός κήπος
Μέθοδος Επεξεργασίας
Οι γυναίκες διάλεγαν ψιντρές [μικρές] πατάτες που τις έπλεναν καλά. Δεν τις έκοβαν, αλλά τις χτυπούσαν με μια πέτρα για να σπάσουν. Στη συνέχεια, τις τηγάνιζαν σε καυτό λάδι και μόλις μισοψήνονταν πρόσθεταν κρασί, αλάρμη [αλατόνερο] και κοπανισμένο ξηρό κόλιανδρο. Άφηναν τις πατάτες να ψηθούν στο κρασί σε σιγανή φωτιά. Με το τρόπο αυτό οι πατάτες γίνονταν σαν λουκουμάδες. Όπως ανφέρθηκε πιο πάνω, για να ανακατέψουν τις πατάτες δεν χρησιμοποιούσαν κουτάλα, αλλά ανακινούσαν τη κατσαρόλα στον αέρα, τις «αντινάσσανε» (Πετάσης 1992, 256). Σύμφωνα με προφορική μαρτυρία, η διαδικασία παρασκευής τους είναι η εξής: Παίρνουμε φρέσκες πατατούλες και τις σκουπίζουμε χωρίς να αφαιρέσουμε τη φλούδα τους. Τις χτυπάμε με μια πέτρα να «τσακρίσουν» (ελαφριά, να μην τις λιώσουμε) και τις τηγανίζουμε σε καυτό λάδι. Προσθέτουμε κρασί μαύρο, λίγο νερό, ραντίζουμε με σπόρους κόλιανδρου κοπανισμένους, αλατοπιπερώνουμε και αφήνουμε να σιγοβράσουν. Όταν εξατμιστούν τα υγρά και μείνουν με το λάδι τους είναι έτοιμες (Προφ. μαρτυρία: Κυριάκος Παντελή, Σωτήρα Αμμοχώστου, ετών 71). Επίσης, στο βιβλίο του Γιώργου Μαυροκορδάτου «Δίκωμο: Το χθες και το σήμερα» δίνεται η παρακάτω περιγραφή εκτέλεσης μαγειρέματος του συγκεκριμένου φαγητού: «Βρίσκεις μιτσιές πατάτες, καχαρίζεις τες, σπάζεις τες, βάλλεις τες μες στην μαείρισσαν τζι αντινάσσεις τες κάχε λλίον ώστι [μέχρι] να ψηχούν. Μετά βάλλεις το άλας, τον κόλιαντρον, γύρνεις [ρίχνεις] τζιαι κρασίν στερκόν, αντινάσσεις τες τζιαι στουππώνεις τες» (Μαυροκορδάτος 2003, 306).
Λειτουργικός & Συμβολικός Ρόλος
Διατροφική Αξία και Σημασία στη Διατροφή των Κυπρίων
Εορταστικές Περιστάσεις
Δεν αναφέρεται η χρήση τους σε κάποια εορταστική περίσταση.
Συμβολικές Χρήσεις
Χρήση από Ηλικιακές Ομάδες
Συμπληρωματικές Πληροφορίες & Βιβλιογραφία
Χρονολογία
Συμπληρωματικά Στοιχεία
Σύμφωνα με προφορική μαρτυρία από τη Σωτήρα Αμμοχώστου, αντιναχτές γίνονταν μόνο οι φρέσκες, μικρές στρογγυλές πατάτες (Προφ. μαρτυρία: Κυριάκος Παντελή, 71 ετών, Σωτήρα - Αμμόχωστος). Οι πατάτες αυτές συνηθίζονταν στο χωριό της Κυθρέας (Πετάσης 1992, 256), αλλά και σε άλλα μέρη της Κύπρου.
Βιβλιογραφία
Γιαγκουλλής Κ. Γ. (2009), Θησαυρός Κυπριακής Διαλέκτου. Ερμηνευτικό, Ετυμολογικό, Φρασεολογικό και Ονοματολογικό Λεξικό της Μεσαιωνικής και Νεότερης Κυπριακής Διαλέκτου, Βιβλιοθήκη Κυπρίων Λαϊκών Ποιητών,70, Εκδόσεις Theopress, Λευκωσία. Μαυροκορδάτος Γ. Ι. (2003), Δίκωμο: Το χθες και το σήμερα, Λευκωσία. Πετάσης Γ. (1992), Η κωμόπολη της Κυθρέας: ιστορική, αρχαιολογική, πολιτιστική και λαογραφική επισκόπηση, Στέλιος Λειβαδιώτης Λτδ., Λευκωσία. Προφ. μαρτυρία: Κυριάκος Παντελή, 71 ετών (ημερομ. γένν. 20/02/1943), Σωτήρα - Αμμόχωστος.
Ερευνητής / Καταχωρητής
Δημητρίου Δήμητρα, Σάββας Πολυβίου, Αργυρώ Ξενοφώντος
Φωτογραφίες
Συνημμένα
Περισσότερα
Σχετικό Περιεχόμενο - Συνταγές
απόχτιν με πατάτες,το
Το απόχτιν και οι πατάτες ψήνονται σε σάλτσα ντομάτας με μπόλικα μικρά κρεμμύδια (κοννάρι). Αφού ψηθεί, το φαγητό τοποθετείται σε κούζα [πήλινο δοχείο], για να μείνει μαλακό. Η συνταγή προέρχεται από τον Αγρό της ορεινής επαρχίας Λεμεσού, όπου και εξακολουθεί να φτιάχνεται μέχρι σήμερα.
Μουσακάς με πατάτες
Κυπριακή εκδοχή του μουσακά, που φτιαχνόταν από παλιά. Ήταν απλό φαγητό, αφού παρασκευαζόταν μόνο με πατάτες και κιμά, χωρίς μπεσαμέλ. Σερβιριζόταν συνήθως στους γάμους. Σήμερα, ορισμένες γυναίκες εξακολουθούν να φτιάχνουν τη συνταγή αυτή.
Πατάτες αντιναχτές
Οι αντιναχτές πατάτες σερβίρονται κυρίως ως συνοδευτικό για κρέας. Πολύ συχνός είναι ο συνδυασμός τους με τα αφέλια, κρασάτα κομματάκια χοιρινού. Δείτε εδώ την εκτέλεση της συνταγής για τις πατάτες αντιναχτές, βήμα με βήμα.
Πατάτες αντιναχτές με λουκάνικα στην κατσαρόλλα
Η νεότερη αυτή συνταγή, που διασκευάζει με ένα πολύ ιδιαίτερο τρόπο τη γνωστή συνταγή για πατάτες αντιναχτές, προέρχεται από τα Χανδριά της περιοχής Πιτσιλιάς (ορεινή επαρχία Λεμεσού). Το συγκεκριμένο φαγητό φτιαχνόταν την Κυριακή μετά την εκκλησία, για το οικογενειακό γεύμα της ημέρας.
Πατάτες αντιναχτές με τη λούντζα
Φαγητό βασισμένο στο διαδεδομένο γευστικό και αρωματικό συνδυασμό κρασιού και κόλιανδρου. Η συνταγή διασκευάζει τις κλασικές συνταγές για πατάτες αντιναχτές, με βασική διαφοροποίηση την προσθήκη της λούντζας.
Πατάτες γιαχνί
Οι πατάτες τηγανίζονται ελαφρά μαζί με κρεμμύδι, και στη συνέχεια ψήνονται σε σάλτσα ντομάτας.
Πατάτες γιαχνί Κλήρου
Σ' αυτή την ιδιαίτερη παραλλαγή της συνταγής για πατάτες γιαχνί, οι πατάτες ψήνονται σε σάλτσα ντομάτας μαζί με ρύζι. Το φαγητό αρωματίζουν αρτυσιά (κύμινο) και κανέλα.
Πατάτες γιαχνί με καροτζέφαλα
"... προσθέτουμε τις πατάτες κομμένες, νερό και πάστα ντομάτας. Βάζουμε και κομμάτια από καροτζέφαλα και τα αφήνουμε να βράσουν, μέχρι να ψηθούν οι πατάτες." (Μαρούλλα Οικονομίδου, Πεδουλάς)
Πατάτες γιαχνί με κολοκυθάκια και μάραθο
"Ρίχνουμε το κρεμμύδι, το σέλινο και το μάραθο να τηγανιστούν ελαφρά. Διαλύουμε τη σάλτσα με ένα ποτήρι νερό και τη ρίχνουμε επάνω από τις πατάτες." (Κυπερούντα)
Πατάτες γιαχνί με μάραθο
Συνταγή από τη Μαραθάσα. Ο μάραθος, ο οποίος υπάρχει σε αφθονία στην περιοχή και στον οποίο οφείλεται το όνομα της Μαραθάσας, αρωματίζει αρκετά γιαχνιστά πιάτα όπως οι γιαχνιστές πατάτες, τα φασόλια, τα φρέσκια κουκιά κ.λπ.
Πατάτες γιαχνί χωρίς ντομάτα, με σπιτικό φιδέ
Οι πατάτες κόβονται σε κύβους και βράζονται σε ζωμό κότας, μαζί με τον σπιτικό φιδέ και τσιγαρισμένο κρεμμύδι. Η συνταγή προέρχεται από το Λιοπέτρι της επαρχίας Αμμοχώστου. Σε σπίτια γεωργών φτιαχνόταν πολύ συχνά, λόγω της μεγάλης παραγωγής πατατών και κρεμμυδιών στην περιοχή.
Πατάτες με αγκινάρες
Οι πατάτες και οι αγκινάρες ψήνονται μαζί με κρεμμύδια στο φούρνο. Προστίθενται ελαιόλαδο και λεμόνι.
Πατάτες με κρεμμύδια
Για τη συνταγή αυτή χρησιμοποιούνται φρέσκα κρεμμυδάκια, χοντροκομμένα. Τηγανίζονται μαζί με τις πατάτες.
Πατάτες με νερό
Αφού τηγανιστούν με τη φλούδα, οι πατάτες ψήνονται σε νερό. Η συνταγή προέρχεται από τον Κάτω Μύλο της περιοχής Πιτσιλιάς.
Πατάτες με τσίππα
"Το φαγητό αυτό το φτιάχναμε τον χειμώνα που είχαμε τσίππα από το γάλα του προβάτου. [...] Από τον Γενάρη και για 4 μήνες που μπορούσαμε να φτιάξουμε τσίππα, τρώγαμε το φαγητό αυτό μέχρι και 2 φορές τη βδομάδα. Η τσίππα φτιάχνεται από το γάλα του προβάτου που το παίρναμε τη νύχτα και το βάζαμε σε μια μεγάλη λεκάνη στο περβάζι του παραθύρου. Το πρωί τη μαζεύαμε με τρυπητή κουτάλα, εφόσον ήταν στην επιφάνεια, και τη βάζαμε σε πήλινο δοχείο." (Ευγνωμία Αριστείδου, Μαραθόβουνος Αμμοχώστου)
Πατάτες ολόκληρες στο φούρνο, με τη φλούδα
Αφού ψηθούν στο φούρνο, οι πατάτες σερβίρονται με βούτυρο και μαϊντανό. Συνήθως αποτελούν συνοδευτικό πιάτων με κρεας.
Πατάτες στα κάρβουνα
Απλή μέθοδος παρασκευής πατατών. Τυλίγονται σε ασημόχαρτο και ψήνονται μέχρι να μαλακώσουν.
Πατατοσαλάτα
Οι βρασμένες πατάτες συνδυάζονται με μαϊντανό και φρέσκο κρεμμυδάκι, ενώ τη σαλάτα νοστιμίζει το κλασικό λαδολέμονο. Η συνταγή προέρχεται από το Παλαιχώρι της επαρχίας Λευκωσίας.
Πατατοσαλάτα με αυγά
Οι πατάτες βράζονται με τη φλούδα τους. Όταν κρυώσουν, κόβονται σε κομμάτια και αναμειγνύονται με τα επίσης βρασμένα αυγά και τα υπόλοιπα υλικά της σαλάτας.
Πούλλες ή πούλλες αντιναχτές
Το κολοκάσι τηγανίζεται, και στη συνέχεια σβήνεται με χυμό λεμονιού και αρωματίζεται με ξηρό κόλιανδρο.
Σχετικό Περιεχόμενο - Σχετική Βιβλιογραφία
Γιαγκουλλής Κ. Γ. (2009), Θησαυρός Κυπριακής Διαλέκτου. Ερμηνευτικό, Ετυμολογικό, Φρασεολογικό και Ονοματολογικό Λεξικό της Μεσαιωνικής και Νεότερης Κυπριακής Διαλέκτου, Βιβλιοθήκη Κυπρίων Λαϊκών Ποιητών,70, Εκδόσεις Theopress, Λευκωσία.
Μαυροκορδάτος Γ. Ι. (2003), Δίκωμο: Το χθες και το σήμερα, Λευκωσία.
Πετάσης Γ. (1992), Η κωμόπολη της Κυθρέας: ιστορική, αρχαιολογική, πολιτιστική και λαογραφική επισκόπηση, Στέλιος Λειβαδιώτης Λτδ., Λευκωσία.
Σχετικό Περιεχόμενο - Τρόφιμα
Γέλερμασι
Είδος γλυκιάς πατάτας. Το γέλερμασι καταναλωνόταν νωπό. Επίσης το μαγείρευαν όπως τις πατάτες τις αντιναχτές, δηλαδή τηγανιτό και ψημένο σε κρασί.
Θέμα
Περιεχόμενο
Το έργο συγχρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας Κύπρου και τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΔΕΣΜΗ 2008 χρηματοδοτείται από την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ε.Ε
.
Πνευματικά Δικαιώματα
© 2010 - Εικονικό Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων και Διατροφής